هوش مصنوعی (AI) شاخهای از علوم کامپیوتر است که هدفش ساخت سیستمهایی است که کارهای نیازمند هوش انسانی را انجام میدهند: فهم زبان، تشخیص تصویر، تصمیمگیری و حل مسئله. برخلاف برنامهنویسی سنتی که در آن آدمی قانونها را تکبهتک مینویسد، در هوش مصنوعی مدرن ماشین خودش از دادهها یاد میگیرد.
داستان مدرن AI با یادگیری ماشین شروع شد و با یادگیری عمیق و ترنسفورمرها به مدلهای زبانی بزرگ رسید؛ امروز همان چیزی است که پشت ChatGPT، Gemini، ترجمهی خودکار، تشخیص پزشکی و سیستمهای توصیه قرار دارد.
در عمل وقتی مرز بین «نرمافزار معمولی» و «AI» را میکشیم، سادهترین تعریف این است: اگر سیستم قانونهای ثابت دارد، نرمافزار کلاسیک است؛ اگر از نمونهها الگو میگیرد و با دادهی جدید رفتار بهتری نشان میدهد، در قلمرو هوش مصنوعی است.
